Lezingen


De HKV organiseert regelmatig lezingen over interessante historiche onderwerpen. Hiertoe wordt meestal een spreker van buiten de Kring uitgenodigd. De lezingen zijn - tenzij expliciet anders vermeld - gratis toegankelijk voor zowel leden als niet-leden. In elk geval is een lezing vast onderdeel van de ledenvergadering, die tweemaal per jaar gehouden wordt. Maar in een enkel geval vinden de lezingen ook buiten de vergadering plaats.


13 Januari 2014: ACTUEEL ARCHEOLOGISCH ONDERZOEK IN VELSEN

OUD EN TOCH NIEUW

Zowel in de bodem als in de dossierkasten wordt flink gespit op zoek naar de vroegste geschiedenis van Velsen, en zelfs nog wat dááraan vooraf ging. Nieuw veldonderzoek vindt vanwege de afgenomen bouwactiviteit minder vaak plaats dan enige jaren terug. Daardoor kan er vaart worden gezet achter het uitwerken van eerder vastgelegde gegevens.

Het resultaat: Oud en toch Nieuw. Boeiend voor Jong en Oud.

In Woonzorgcentrum De Hofstede aan de Aletta Jacobsstraat te Velserbroek zal Wim Bosman een lezing houden.

Zaal open om 19:30 uur

Toegang is gratis, de koffie echter niet.


15 april 2013: Renate van Zalen over het Verzetsmuseum Amsterdam

Tijdens de voorjaarsledenvergadering op 15 april 2013 (om 20.00 uur) in Woonzorgcentrum De Hofstede aan de Aletta Jacobsstraat te Velserbroek zal mevrouw Renate van Zalen een lezing houden. Renate is bestuurslid van het Comité 4 en 5 Mei Velsen. Tevens is zij werkzaam bij het Verzetsmuseum Amsterdam

Het museum is momenteel bezig met het opzetten van een kindermuseum, te openen in oktober dit jaar. Door middel van verhalen van mensen die de Tweede Wereldoorlog zelf als kind hebben meegemaakt, zullen kinderen van nu leren over de oorlog. In het museum krijgt de bezoeker straks de mogelijkheid om een aantal kinderen te volgen door de oorlog heen. Elk kind staat voor een ander aspect van de oorlog: vervolging, verzet, collaboratie en accommodatie. De persoonlijke verhalen en de authentieke objecten nemen de bezoeker mee terug naar de jaren 1940-1945.

In deze lezing zal dieper worden ingegaan op het totstandkomen van de inhoud van het museum. Welke keuzes zijn er gemaakt, waar komt het materiaal vandaan en op welke problemen je stuit als je persoonlijke verhalen als uitgangspunt neemt?


12 november 2012: W. van Hooff over Het dorp Santpoort-Zuid

Tijdens de ledenvergadering van 12 novenber 2012 in De Hofstede hield de heer W. van Hooff een lezing met als thema: "Het dorp Santpoort-Zuid".


De heer W. van Hooff aan het woord. (Foto Erik Baalbergen)

Santpoort, twee dorpen in de schaduw van Brederode is de toepasselijke titel van een uitgave van Joke van der Aar en Siebe Rolle (Schuyt, 1991). Inderdaad zijn het twee verschillende dorpskernen, die nu de naam Santpoort voeren. Elk dorp heeft een geheel eigen ontstaansgeschiedenis. Het dorp in noord, ontstaan op de kruising van de noord-zuidverbinding tussen Haarlem en Velsen-Beverwijk en de oost-westverbinding tussen kasteel Brederode en Spaarndam, heeft altijd de naam Santpoort gehad. Het dorp in zuid is ontstaan op de plaats waar vanaf 1537 de Jan Gijzenzandvaart is gegraven en waar een zandwinning is geweest. Op die plek ontstond een buurtschap die jarenlang “Jan Gijzen” of “Jan Gijzenvaart” geheten heeft.

Toen het Provinciaal Ziekenhuis (1848) sterke behoefte kreeg aan een treinverbinding, werd in 1867 in Jan Gijzen een station gebouwd aan de lijn Haarlem-Uitgeest. Vanaf die tijd wordt Jan Gijzen dan Santpoort Station genoemd en Santpoort (Noord) wordt Santpoort Dorp. De benaming Santpoort- Noord en Santpoort-Zuid is dan ook nog niet zo heel oud: pas sinds de bouw van het station in Santpoort-Noord in 1957 was er behoefte om dit onderscheid zo te gaan maken. In Santpoort-Zuid werden na de periode van de zandwinning aan de Jan Gijzenvaart (1537 – 1562) de afgegraven vlakke zandgronden al snel in gebruik genomen door blekerijen. De lakenindustrie en het bleken van laken (=linnen) en garens was in die tijd in Kennemerland een industrie van grote betekenis.

Langs de Jan Gijzenvaart vestigden zich vanaf de tweede helft van de 16de eeuw 11 blekerijen. Door de introductie van het chemisch reinigen verdween vanaf het midden van de 18de eeuw het traditionele buitenplaatsen met parken, vaak nog met eigen pachtboerderijen. De buitenplaatsen werden in de 19de eeuw in gebruik genomen als hotel of pension. In de 20ste eeuw worden de meeste buitenplaatsen afgebroken ten behoeve van woningbouw en/of groene ruimte. In deze lezing zal met name de historie van Santpoort-Zuid belicht worden en zal Wim van Hooff u in vogelvlucht een schets geven van de ontstaansgeschiedenis en de ontwikkelingen tot heden. De lezing wordt gehouden met behulp van een PowerPoint-presentatie met foto’s en kaarten.


Jan Gijzenvaart in noordelijke richting, de huidige Bloemendaalsestraatweg t.h.v. huis nr. 124. Links is de vaart net gedempt (na 1920)


2 april 2012: W. de Wit over de Arosa Sun

Tijdens de ledenvergadering van de Historische Kring Velsen op 2 april 2012 hield de heer Wim de Wit, medewerker van het Hoogovens Museum van het Stichting Industrieel Erfgoed Hoogovens (SIEHO), een lezing over het m.s. Arosa Sun.

Vanaf 1960 sloot Nederland diverse wervingsakkoorden met Italië en Spanje. Hierdoor konden verschillende bedrijfstakken, onder andere de metaalsector en de Koninklijke Hoogovens in IJmuiden, voortaan arbeidscontracten voor onbepaalde tijd afsluiten. Italiaanse en Spaanse arbeiders konden zelf kiezen of ze na een jaar werken in Nederland wilden blijven. En zowel Italiaanse als Spaanse gastarbeiders mochten na twee jaar hun gezin laten overkomen. Door de snelle groei van het aantal buitenlandse werknemers bij Hoogovens was er behoefte aan woonruimte. In de loop der zestiger jaren hadden de tijdelijke arbeidskrachten beschikking over woonoorden als Euro Casa, Botel Casa Marina en de Arosa Sun.

Het m.s. Arosa Sun lag aan het Binnenspuikanaal in Velsen-Noord en was door de Hoogovens in 1961 in gebruik genomen als pensionschip voor haar Italiaanse en Spaanse werknemers. De boeiende lezing ging vooral over de geschiedenis van het m.s. Arosa Sun. De Arosa Sun werd in 1930 als 'Felix Roussel' gebouwd in Saint-Nazaire in Frankrijk. Het cruiseschip deel vooral dienst op het Verre Oosten, het voormalige Frans-Indochina, het huidige Vietnam, Laos en Cambodja. Aan boord van het schip was veel pracht en praal. Bekend is de zgn. Cambodjazaal, die was voorzien van fraai smeed- en houtsnijwerk dat geheel op Indochina was afgestemd. Na in de oorlog als troepentransportschip te zijn ingezet, werd het schip in 1955 verkocht aan de Arosa Line. Na een grondige verbouwing kwam het in de vaart als Arosa Sun tussen Bremen en New York / Quebec. Nadat de Arosa Line in 1959 in financiële moeilijkheden was geraakt, werd het schip in Bremerhaven aan de ketting gelegd.

Hoogovens kocht het schip en liet het in 1960 naar de NDSM in Amstredam slepen. Hier werd het schip verbouwd tot logiesschip. Eind februari 1961 werd het naar IJmuiden gesleept en afgemeer. Tot eind januari 1974 heeft de Arosa Sun dienst gedaan als logiesschip. Hierna werd het schip voor de sloop naar Bilbao gesleept. In het Hoogovens Museum zijn nog diverse panelen en attributen van de Arosa Sun te bewonderen. (Zie ook hier.)

Wim de Wit van SIEHO tijdens de lezing over de Arosa Sun (Foto Erik Baalbergen)

Scheepsbel van de Felix Roussel in het Hoogovens Museum (Foto Erik Baalbergen)


12 december 2011: De Engelmunduskerk te Velsen-Zuid onderzocht

Op 12 december verzorgde de Historische Kring Velsen in samenwerking met de Archeologische Werkgroep Nederland Vereniging voor Vrijwilligers in de Archeologie een lezing door de heer André Numan. André werkt als hoofd velddienst en conservator bij Amsterdams Archeologisch Centrum de Universiteit van Amsterdam. André is al tientallen jaren actief bij de Archeologische Werkgroep Haarlem en heeft eerder gepubliceerd over de geschiedenis van de Noord-Hollandse kerken. Met een aantal deskundigen waaronder enkele leden van de Archeologische Werkgroep Velsen heeft André het onderzoek naar de Engelmunduskerk hernieuwd en in 2012 brengt hij zowel een wetenschappelijk als een publieksboek uit.

De Engelmunduskerk en wat nog rest van het oude dorp Velsen liggen ingeklemd tussen de drukke Parkweg, de verbindingsweg van de Velsertunnel naar IJmuiden, en het Noordzeekanaal. Al eeuwen lang vormt de kerk het hart van het dorp, zij kent dan ook een lange en rijke geschiedenis die onder andere aan haar muren is af te lezen. De kerk was oorspronkelijk gewijd aan de H. Paulus (feestdag 29 juni), later aan H. Engelmundus (feestdag 21 juni).

In de veertiger, vijftiger en zestiger jaren van de vorige eeuw is archeologisch onderzoek uitgevoerd in en om de Engelmunduskerk. De resultaten van deze onderzoeken zijn nimmer volledig gepubliceerd. Dat is zeer te betreuren want de kerk van Velsen is een van de oudste kerkstichtingen in Noord-Holland en is van grote betekenis geweest voor de geschiedenis van de gehele regio.

De lezing behandelde de resultaten van al het uitgevoerde archeologische onderzoek. Deze resultaten zijn de afgelopen jaren alsnog geanalyseerd en gepubliceerd. De lezing gaf inzicht op de antwoorden op vragen als:

De boeiende lezing werd door de in grote getale aanwezigen met belangstelling gevolgd.

Hieronder volgt een beknopt verslag in foto's (Erik Baalbergen).


14 november 2011: H. Korting over 'Verraders, waarvoor in een bevrijd Nederland geen plaats zal zijn' (een uitspraak van koningin Wilhelmina). De bestraffing van de tienduizenden foute Nederlanders.

De heer H. Korting verzorgde met behulp van een historische "flip over" een boeiende lezing met als onderwerp: "Verraders waarvoor in een bevrijd Nederland geen plaats zal zijn", een uitspraak van koningin Wilhelmina. Hij wist de aandacht van het aanwezige publiek ruim een uur vast te houden, met de uitleg over de opzet, organisatie en achtergronden van de Bijzondere Rechtspleging en het Buitengewone Strafrecht ten behoeve van tienduizenden foute Nederlanders, de rol van het Militair Gezag o.l.v. generaal Kruls en de BS (Binnenlandse Strijdkrachten), de communistische RVV (Raad Van Verzet), de LKP (Landelijke Knok Ploegen) en de OD (Orde Diensten). Ook de sfeer waarin direct na de oorlog de rechtspraak plaats vond wist hij treffend te typeren met de uitspraak van A. den Doolaard: Het is zondag, daarom zwijg ik over de NSB gelijk het graf dat op hen wacht. Vol verbazing hoorden de aanwezigen de grote aantallen, die hij noemde b.v. de POD (Politie Opsporings Dienst) legde 500.000 dossiers aan van "foute" Nederlanders. De BS (Binnenlandse Strijdkrachten) explodeerde direct na de oorlog van 60.000 naar 150.000 leden, waaronder velen met een dubieus oorlogsverleden! Van de mogelijkheid om na afloop vragen te stellen werd dan ook gretig gebruik gemaakt.
(Wim Sellen)


Han Korting aan het woord. Foto: Erik Baalbergen


Uitleg over de bestuurlijke verhoudingen. Foto: Erik Baalbergen


11 april 2011: Jos Diekstra over Velserend, van natuurbad tot bouwval


Jos Diekstra spreekt over Velserend. Foto: Erik Baalbergen

Tijdens de voorjaarsledenvergadering van de Historische Kring Velsen op 11 april 2011 hield de heer Jos Diekstra een boeiende lezing met de titel "Velserend, van Natuurbad tot bouwval". Op de plaats waar nu de restanten van hotel en natuurbad Velserend het landschap ontsieren, werd reeds in 1617 een hofstede gesticht. In 1729 duikt voor het eerst de naam Velserend op, als tegenhanger van Bloemendaals begin. De laan naar de hofstede krijgt de naam Velserenderlaan. In 1818 wordt van het huis een logement gemaakt. In 1935 wordt het natuurbad gerealiseerd en feestelijk geopend. Vele inwoners van Santpoort en omstreken hebben prachtige herinneringen aan dit mooie zwembad, maar nu, anno 2011, resteert slechts een bouwval met een schier ongewisse toekomst.


21 maart 2011: Arjen Bosman over De laatste resultaten van het Velsen 2 onderzoek

In samenwerking met de Archeologische Werkgemeenschap voor Nederland (AWN) afdeling Kennemerland en de Historische Kring Velsen werd er een lezing georganiseerd die in het teken stond van de archeologie. Deze lezing werd gegeven door prof.dr. Arjen Bosman, als docent verbonden is aan de Universiteit van Gent (B) en deskundige met betrekking tot de Romeinen in Velsen en het Velsen 2 onderzoek. Arjen begon zijn archeologische carrière bij de werkgroep Velsen als 14-jarige amateur.

    
Arjen Bosman in actie als boeiende spreker. Foto's: Erik Baalbergen

De lezing droeg de titel: Velsen 2 door Odysse van onder het stof naar stof tot nadenken. Al 65 jaar geleden zijn de eerste Romeinse vondsten van Velsen 2 te voorschijn gekomen. In de jaren daarna zijn waarnemingen gedaan en kleinschalige opgravingen uitgevoerd in de bouwput van de Velsertunnel en in de leidingenstraat daar parallel aan. Al snel bleek dat hier een Romeinse militaire basis moet hebben gelegen ergens uit de periode tussen 40 en 50 na Chr. Toen in 1972 nog een locatie van een Romeins militair kamp werd ontdekt, dat bovendien ouder was, is daar alle aandacht naar uitgegaan. Er zijn twee proefschriften over verschenen en daarmee is in feite alles bekend van die site, genaamd Velsen 1. Hoe anders is dat voor Velsen 2. Met uitzondering van wat voorlopige verslagen is er bijna niets gepubliceerd. Via het door NWO gefinancierde Odyssee-programma dat zich richt op de uitwerking van oud onderzoek van sites met een nationaal belang en uitstraling is hier gelukkig een kentering in gekomen. Alle bestaande informatie is bij elkaar gebracht en er is een nieuwe analyse opgetuigd naar de vondsten die sinds 1945 op de locatie zijn gedaan. Hierbij zijn een aantal verrassende resultaten geboekt! In de lezing werden die nieuwe gegevens voor het voetlicht gebracht aan de hand van vele nog niet eerder vertoonde vondsten en gegevens.


Foto gemaakt tijdens de opgraving van Velsen 2 in 1964. Het betreft een kookpot die in de haven van het Romeinse fort is gegooid. Om de pot ligt een stuk kabeltouw, wat duidt op scheepvaartactiviteiten. Foto: M. Bosman.


Even reclame maken tijdens de pauze... Foto: Erik Baalbergen


28 februari 2011: Sytske Visscher over Familiegeschiedenis

   

Op 28 februari 2011 hield Sytske Visscher, verbonden aan het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) in Den Haag, een boeiende lezing over de Familiegeschiedenis (Genealogie). Wat betekent mijn familienaam? Waar komen mijn voorouders vandaan? Hoe verdienden zij hun brood? Wat waren hun leefomstandigheden? Kortom vragen die veel mensen zich wel eens stellen. De antwoorden zijn (meestal) te vinden via stamboomonderzoek, ook wel genealogie genoemd. Genealogie is de hobby, de kunst en de wetenschap van de verkenning van uw familiegeschiedenis, de ontdekking van uw voorouders en van de afkomst van uw familie.

Sytske Visscher gaf tijdens haar lezing met de titel "Familiegeschiedenis voor beginners" een aantal handvatten om zelf te beginnen met het in kaart brengen van de familiegeschiedenis. Via grasduinen in de eigen "familiepapieren", rondvragen in de naaste familie, rondkijken op Internet en een bezoek aan een archief of het CBG kan men al snel van start gaan en raakt men al snel gefascineerd. Visscher behandelde verder bronnen als de Gezins- en Persoonskaarten en de Burgerlijke Stand. Uit de reacties en het grote aantal vragen uit de volle zaal blijkt dat het publiek met volle teugen genoten heeft van de uitleg en de verhalen van Visscher.


8 november 2010: Henk Wieringa over Schoten

Op maandag 8 november 2010 hield de heer Wieringa voor de pauze van de halfjaarlijkse ledenvergadering van de kring een lezing met dia's over Schoten. Schoten is een voormalige buurgemeente van velsen en is in 1927 geannexeerd door Haarlem. De vele aanwezige leden en gasten werden meegenomen voor een "wandeling" in het verleden door het voormalige Schoten. Vanaf het huidige Kennemerplein reisden we noordwaarts langs o.a. de Schoterweg en Rijkstraatweg, en vele zijpaden, -wegen en -straten. Stilgestaan werd bij het agrarische verleden, de groene omgeving, de massale bouw van o.a. de Transvaal- en Indische buurten, en de stoomtram van Haarlem naar Alkmaar. Bij elke dia wist Wieringa de aanwezigen te boeien met wetenswaardigheden en andekdotes. De historische reis eindigde bijna anderhalf uur later bij de Vergierdeweg in het noorden van het huidige Haarlem. Het duidelijk geboeide publiek werd met knipperende ogen weer in de eenentwintigste eeuw teruggeworpen en kan terugkijken op een interessante lezing!
(Erik Baalbergen)


12 april 2010: Leo de Vries over het Bunkermuseum te IJmuiden

Op maandag 12 april 2010 hield de Historische Kring Velsen haar halfjaarlijkse ledenvergadering in Woonzorgcomplex De Hofstede in Velserbroek. De vergadering begon om 20.00 uur en er kon gesproken worden van een redelijke opkomst. Onder de aanwezigen bevond zich onze burgervader, de heer F.M. Weerwind.

Direct na de opening van de vergadering begint de heer Leo de Vries met een lezing over "Bunker Museum IJmuiden". Leo de Vries is coördinator rondleidingen van het Bunkermuseum. HIj wist op zeer boeiende wijze aan de hand van geprojecteerde beelden te vertellen over de Stichting WN 2000 en het door haar in 2004 geopende Bunker Museum IJmuiden aan de Badweg.

De naam WN2000 staat voor Wiederstandsnest (weerstandsnest). Dit museum krijgt ook buiten onze landsgrenzen steeds meer bekendheid. Het feit mag genoemd worden, dat het Bunker Museum IJmuiden winnaar is geworden van de "Nationale Gouden Betonmolen" 2010. Dat is een wisseltrofee voor de origineelste, opvallendste, leukste, meest innoverende of vooruitstrevende organisatie op het gebied van verdedigingswerken. In deze maand zal het nieuwe logo van het museum worden geopenbaard, een logo dat de contouren van de bunker weergeeft en in het vervolg niets aan duidelijkheid te wensen overlaat.

De heer de Vries wist de aandacht van de toehoorders goed vast te houden. Hij gaf een uitgebreide opsomming van verdedigingswerken in Europa uit de dertiger jaren. Zou je denken, dat het alleen over bunkers in en om IJmuiden zou gaan. Niets was echter minder waar. De spreker nam ons mee langs tal van linies, zoals de Russische Stalinlinie (1925-1936), de Franse Maginotlinie tussen Metz en Strassbourg (1927-1936), de Finse Mannersheimlinie uit de dertiger jaren, de Oder-Warthebogen in Duitsland (1935-1938) en de Per Albinlinie (v.a. 1936) in Zweden, hoewel dat land in de tweede wereldoorlog neutraal bleef. Duitsland had ook nog de bekende Westwall (1937-1940). De Sovjetunie bouwde de lange Molotovlinie. Een voor IJmuiden betekenisvolle linie was de Duitse Atlantikwal (1942-1945) die door liep van Noorwegen tot vlak boven Spanje. De Festung IJmuiden was een belangrijk onderdeel van het Nederlandse deel van de Atlantikwal. Duitsland had in het zuiden van Frankrijk de Südwall (1942-1944). Spanje bouwde bij Aragon tussen haar land en Frankrijk de Linea P (1944-1956). Daar zijn ze in de tijd van Franco nog wel even wat langer zoet mee geweest.

In Nederland zijn er ook verdedigingswerken geweest, qua grootte en lengte niet vergelijkbaar met de voornoemde linies en ook niet zo indrukwekkend groot. Het verdedigingswerk, waar de verdediging het, tot hun capitulatie langst stand hield is de stelling Kornwerderzand met vele kazematten in Friesland bij de Afsluitdijk. Aan de zuidzijde van de Afsluitdijk was eveneens een stelling met kazematten. Andere verdedigingswerken uit de dertiger jaren waren de Grebbelinie, IJssel-Maas en Peel.

Er zijn tien bunkermusea in Nederland. Deze zijn te vinden op Ameland, in Kornwerderzand, IJmuiden, Zandvoort, Noordwijk, Scheveningen, Hoek van Holland, Oostvoorne, Vlissingen (hier is het oudste bunkermuseum gevestigd), IJssellinie (dat niet in opdracht van of door de Duitsers is gebouwd). De heer Leo de Vries heeft met deze lezing de bezoekers wederom een interessante avond bezorgd.

In de pauze van de vergadering waren een aantal tableaus te bezichtigen van de 75-jarige Postzegelvereniging "IJmuiden". Deze tableaus waren eerder aanwezig op de eerder gehouden jubileumtentoonstelling. Het betroffen hier vooral oude poststukken en foto’s van de vele verdwenen postkantoren en agentschappen in de gemeente Velsen. Een schitterende verzameling. Het verslag van het officiële deel van de vergadering na de pauze verschijnt in de Velisena Loopmare en in de notulen.

(Leo A. van Leeuwen; foto's Erik Baalbergen)


9 november 2009: Wil van Rixel over De Stelling van Amsterdam

Tijdens de najaarsledenvergadering in De Hofstede in Velserbroek hield de heer Wil van Rixel uit Driehuis een lezing met als onderwerp "De Stelling van Amsterdam". Rond Amsterdam ligt op een afstand van 15 à 20 kilometer van het stadscentrum een voormalige militaire verdedigingslinie, die bekend is al de Stelling van Amsterdam. Deze linie, grotendeels aangelegd in de periode 1880 - 1920 is een gesloten ring van dijken, dammen, duikers, sluizen en gemalen met een lengte van 135 kilometer. Door grote aaneengesloten poldergebieden buiten de Stelling onder water te zetten, dachten de militairen een goedkoop, maar ook doeltreffend middel te hebben om een vijandelijke opmars tegen te houden. Uiteraard kon niet alles geïnundeerd worden. Hier en daar waren openingen, stroken hooggelegen gronden met wegen of spoorlijnen, waar een aanvaller kans had om door te breken. Juist op die plaatsen werden versterkingen aangelegd en forten gebouwd. Ook op het grondgebied van de gemeente Velsen zijn nog onderdelen van de Stelling van Amsterdam zichtbaar, zoal het Forteiland, en aan de grenzen het fort Benoorden Spaarndam en de restanten van het Fort te Velsen. In 1996 is De Stelling van Amsterdam in zijn geheel op Wereld erfgoedlijst van de Unesco geplaatst.


20 april 2009: Hans Nauta over de luchtaanvallen op de Schnellbootbunkers en de Hoogovens in IJmuiden.

Verslag van de lezing, door Leo A. van Leeuwen

Er kan gesproken worden van een zeer goede opkomst bij de voorjaarsledenvergadering van de HKV op 20 april 2009. Reden hiervan was de interessante lezing tijdens deze vergadering door de heer H. Nauta, lid van de Studiegroep Luchtoorlog Nederland 1940-1945. De lezing ging over de oorlogshandelingen en vooral de bombardementen op de Hoogovens, de Schnellbootbunker en IJmuiden. Voor veel van de iets oudere bezoekers kwam er weer heel wat in herinnering. Het waren dan ook angstwekkende momenten in maart en augustus 1944.

Besproken werden onder andere het tot zinken brengen van H. Ms. J.P. Coen, Naaldwijk en de Van Rensselaer in de havenmond en de bombardementen op de Hoogovens en IJmuiden door Lockheed Ventura bommenwerpers. Hierbij waren er 24 gerichte aanvallen met 56 toestellen. Er werden toen 58 ton bommen gedropt waarbij door het vijandelijke geschut 11 vliegtuigen verloren gingen. Er waren bij deze aanval 85 doden te betreuren en 22 gewonden.

Op 26 maart 1944 vonden er in drie raids enorme luchtaanvallen plaats op de Hoogovens, de havens en vooral de Schnellbootbunker die hieronder wat duidelijker gespecificeerd worden. Aan deze aanvallen namen in het totaal 399 toestellen deel, hetgeen vanaf de grond een angstwekkend schouwspel moet zijn geweest. Bij deze raids werden 169 bommen van 500 lbs gedropt en 1332 bommen van 1.000 lbs, in totaal dus 1501 bommen met een totaal gewicht van 657 ton. (Ter verduidelijking; 1 lbs is een Engelse pound, ca. 0,45 kg, iets minder dan de Nederlandse pond.) De eerste aanvalsgolf duurde slechts drie minuten, van 13.32 uur tot 13.35 uur. In deze golf vlogen 28 Mitchells en 18 Bostons van de 98th, 320th, 180th en 342nd Squadrons. De tweede aanvalsgolf duurde weer een stuk langer, 11 minuten van 14.05 uur tot 14.16 uur. In deze golf vlogen 143 Merauders van de 322nd, 344th en 387th Bombs Groups. De derde en laatste aanval duurde onbarmhartig lang, 16 minuten van 14.29 uur tot 14.45 uur. Hieraan namen deel; 210 Merauders van de 386th, 391st, 323rd en 394th Bombs Groups.

Het bombarderen van de grote Schnellbootbunker heeft nogal wat explosieve kracht vereist, want de wanden waren wel drie meter dik en het daarop liggende dak was minstens vier meter dik. Daaronder bevond zich ook nog een tussenplafond, zodat bij vernietiging van het dikke plafond het doel van totale vernietiging nog niet was bereikt. Er vonden dan ook diverse luchtaanvallen plaats om het uiteindelijk beoogde effect te bewerkstelligen. Er is gebombardeerd met Tall Boys en Patty Bombs. De uiteindelijke aanval op 24 augustus 1944 was de bunker zodanig beschadigd, dat de Duitsers besloten, de Schnellboote her en der in de Schnellboothaven onder te brengen

Met korte filmpjes illustreerde de heer Nauta de diverse bombardementen op de bunker en de haven. Deze opnamen werden gemaakt vanuit de Mitchells en Bostons die na de aanvallen weer veilig in Yarmouth landden.

Het was werkelijk een zeer interessante lezing die alle aanwezigen zeer geboeid heeft en het moet dan ook gezegd worden, dat diegenen die afwezig waren, eigenlijk ongelijk hadden. Het verslag van de vergadering verschijnt in de Velisena Loopmare en in de notulen.


10 november 2008: Alexander de Bruin over de voormalige Regentenkamers in de Janskliniek aan de Jansstraat te Haarlem.

Klik hier voor een impressie van de ledenvergadering, inclusief de lezing.


2 juni 2008: vertoning film over de Velsertunnel


12 november 2007: Siebe Rolle over het gemaal te Velserbroek.


14 mei 2007: Jan de Koning over de recente archeologische opgravingen in het duingebied bij Bloemendaal.


13 november 2006: Hans Blank over Crisis en stakingen in het stoomtrawlerbedrijf te IJmuiden in de periode 1929-1940.


15 mei 2006: A. van Oosterom over Retourtje Den Haag en naar Haarlem. Twee Boreels van Waterland herleven.


31 oktober 2005: Wim Bosman over archeologie


9 mei 2005: Henk Tol (Vereniging Forteiland) over het Forteiland IJmuiden


15 november 2004: Ton Postma over het Velser aardewerk


10 mei 2004: F. Schweitzer over Midden-Kennemerland in de Vroege en Hoge Middeleeuwen

Zie het verslag opgenomen in de impressie van de voorjaarsledenvergadering 10 mei 2004


17 november 2003: S. Wierda over het verdwenen Wijkermeer

Zie de impressie van de najaarsledenvergadering 17 november 2003


19 mei 2003: T. Schotten over De stolpen in Noord-Holland

Zie de impressie van de voorjaarsledenvergadering 19 mei 2003


11 november 2002: G. v.d. Belt over Historisch Spaarndam

Helaas geen verslag beschikbaar


13 mei 2002: G. de Waard over Grenspalen in de gemeente Velsen

Na het openingswoord door voorzitter Guus Hartendorf hield de heer G. de Waard uit Amsterdam die reeds vanaf 1987 met zijn hobby bezig is, een lezing met vertoon van dia's houden over "Grenspalen in de gemeente Velsen". Een en ander liep niet direct van een leien dakje, omdat de grote zaal in zorgcentrum "De Hofstede" niet verduisterd kon worden, hetgeen toch wel een vereiste is om de te vertonen dia's tot hun recht te laten komen. Het aanwezige auditorium werd derhalve vriendelijk verzocht om naar een ander zaaltje te verhuizen om aldaar de te vertonen lichtbeelden te aanschouwen. Omdat echter in dat andere zaaltje slechts harde, dus ietwat ongemakkelijke stoelen stonden, werden de H.K.V.-leden door de voorzitter aan geadviseerd, daarheen een comfortabele stoel uit de grote zaal mee te nemen. Het merendeel van de aanwezigen gaf echter geen gehoor aan deze welgemeende tip, gezien de te verwachten korte tijdsduur van de lezing.

Na enig technisch gefrutsel kon de lezing dan toch uiteindelijk een aanvang nemen. De heer de Waard vertoonde een hele serie dia's van diverse grenspaaltjes in en om de gemeente Velsen. Het ging over oude stenen bakenpalen van diverse betekenis, formaat en uitvoering. Er waren plaatjes van stoeppalen, grenspalen, fortpalen en hoe deze palen al naar gelang hunner starre functie ook genoemd dienden te worden. Inderdaad, er waren genoeg palen te zien, soms heel dichtbij, soms wat verder weg, soms bijna niet herkenbaar op grotere afstand. Soms was slechts de achterzijde van zo'n paal op het witte doek waarneembaar. Er werden bemoste, afgebroken, omgevallen, scheef staande, nog rechtop staande, achtkantige en fraai bewerkte exemplaren in beeld gebracht. De aanwezigen kregen tevens eenvoudige blokken ruwe steen te zien die blijkbaar ook al als grensmarkering fungeerden. Genoemd en vertoond werden onder anderen grenspalen van Velsen, Bloemendaal (BL), Velsen - Beverwijk (VB), Rijnland, Hondsbossen en diverse buitenplaatsen. Ook kon men zogenaamde fortpalen aanschouwen. De maten waarmee de afstanden tussen de grenspalen in het veld werden gemeten waren nogal verschillend. Zo waren er de Rijnlandsche maten (RL) en de Hondsbossche maten (HBM) die de afstand tussen dergelijke palen aangaven. Op de vraag uit het publiek of er veel verschil bestond in de Rijnlandsche en Hondsbossche afstandsmaten werd geantwoord dat "er niet zo veel verschil in zat" hetgeen nogal wat hilariteit teweeg bracht. En passant vertoonde de causeur een dia van een niet zo zeer terzake doende oude lantaarnpaal ergens op verboden terrein van PZ. Het geheel kwam nogal verwarrend over, temeer omdat er eigenlijk geen redelijke volgorde in het geheel zat.

Er werden niet alleen dia's van "Grenspalen in de gemeente Velsen" vertoond, maar tevens waren dergelijke objecten uit ruime omgeving buiten Velsen getoond. Een groot gedeelte van Zuid Kennemerland werd doorkruist. Zo werden de toeschouwers gevoerd naar Heemstede om geconfronteerd te worden met een grenspaal van Brederode. Daarna ging het via het Santpoortse Burgemeester Rijkenspark en de Duivelssteen bij de overweg aan de Wustelaan naar het oudheidsmuseum in Beverwijk alwaar ook een aantal grenspalen bleken te zijn ondergebracht. Wat later werden de toeschouwers verrast met een trosje van drie omgevallen fortpalen ter aanduiding van de Amsterdamse Waterlinie. Er werd bij de vertoonde beelden maar summier commentaar gegeven en soms was de uitleg zo'n beetje in vragende vorm, zodat velen van de toehoorders ofwel toeschouwers de kans kregen uitleg en aanvullende toelichting te geven. Ja, dat was dan weer een positief element bij deze lezing. Inmiddels was de inhoud van de diacassette vertoond en kon het licht aan. Tot verrassing van de aanwezigen had mijnheer de Waard nóg een cassette bij zich. Of er nog belangstelling en tijd was, deze te vertonen. Nou, tijd was er nog wel en de aanwezigen schenen het getoonde tot nu toe wel te waarderen, dus weldra waren de cassettes verwisseld en kon de voorstelling worden voortgezet. Het bleek echter, dat er weinig nieuws vertoond werd, want veel dia's waren reeds eerder op de aanwezige netvliezen vastgelegd. Ook nu bleef een logische volgorderoute van de diverse grenspalen achterwege. Na de vertoning was er nog gelegenheid om vragen te stellen. De meeste vragen konden "in eigen beheer" van de H.K.V. worden beantwoord, waarbij de gastspreker ook nog wat opstak. Kortom, het was al met al toch wel een leerzame avond, zowel voor de man die de lezing gaf, alsook voor het toegestroomde publiek.

Leo A. van Leeuwen.


12 november 2001: L. Wagenaar over historische relatie tussen Nederland en Sri Lanka

Klik hier voor een verslag.


14 mei 2001: Conny Braam over 125 jaar IJmuiden

Schrijfster Conny Braam sprak maandag 14 mei voor de Historische Kring Velsen over haar boek ‘De Woede van Abraham’. Mevrouw Braam was speciaal met het oog op het 125-jarig bestaan van Oud-IJmuiden en het Noordzeekanaal uitgenodigd om tijdens de ledenvergadering van de Kring voor de pauze haar boek toe te lichten. De lezing werd gehouden in het wozoco De Hofstede in Velserbroek.


Conny Braam (Foto A. Keijzers)


13 november 2000: Anja Kalis over Karel V

Op 13 november 2000 hield mevrouw drs Anja Kalis op de najaarsledenvergadering van de Historische Kring Velsen een lezing over Karel V, vorst van de Nederlanden, koning van Spanje, Napels en Sicilië, Keizer van het Heilige Roomse Rijk en heerser over grote delen van Centraal- en Zuid-Amerika. Een jong begonnen humanistische opvoeding, handige huwelijkspolitiek, religieuze politiek, propaganda en mythevorming. Karel V, 500 jaar geleden in Gent geboren en in 1558 gestorven als wereldheerser. Hoe wordt er anno 2000 over gedacht? Reden voor een aandachtig gehoor in De Hofstede in Velserbroek op maandagavond 13 november 2000. (A.M. Schüttenhelm-Okma)

Drs. Anja Kalis
(Foto A. Keijzers)

15 mei 2000: Agnes Dunselman over Onze voorouders en hun beroepen.


15 november 1999: Jaap Vogel (historicus te Rotterdam) over de Engels-Russische invasie op de kust van Noord-Holland in 1799.


8 juni 1999: Eric van Bakel (Stichting Duinbehoud) over het behoud van het voormalig landgoed "Meer en Berg" te Bloemendaal.


9 november 1998: Arjen Bosman over recente archeologische vondsten in Velsen, en Wim Bosman over Monumentenzorg.


16 april 1998: Mark van Leeuwen over de geschiedenis van het Forteiland IJmuiden, gevolgd door een rondleiding aldaar.


10 november 1997: J. Jansma vertoont twee films over een zeereis met de walvisvaarder ms. Willem Barentsz naar het Zuidpoolgebied.


17 april 1997: Caroline Zegerman over de totstandkoming van haar histoirsche jeugdroman Duinpieper.


14 november 1996: Lieuwe Zoodsma en Jan Suurmond over de in voorbereiding zijnde integratie van de archiefdiensten van Haarlem en Velsen.


26 maart 1996: E.J. Weterings over industrieel erfgoed.


7 november 1995: J. de Jong over de ontstaansgeschiedenis van de duinen.


28 maart 1995: Gemeentearchief Velsen vertoont de nieuwe film Het Kennemerstrand, opbrengst van gevonden land.


15 november 1994: J. Talsma over Historische interviews als bron voor lokale geschiedenis: mogelijkheden, beperkingen en praktische tips.


21 juni 1994: Gemeentearchief Velsen vertoont twee 16mm films:Even Omzien II en een film over de Velser spoorbrug, de Velser pont en de opening van de Velsertunnels.


22 januari 1994: J. Kol over Vroeg-middeleeuwse parochies en kerkenbouw in Kennemerland.


19 oktober 1993: G. van der Beldt over de historische ontwikkeling van Spaarndam.


Home

©2000-2013 Historische Kring Velsen